خاورمیانه حساب شده و مسئولانه به پیش

0
96

 

دکتر کاوه احمدی علی آبادی

عضو هئیت علمی دانشگاه آبردین با رتبه پروفسوری

عضو جامعه شناسان بدون مرز(ssf)

خاورمیانه در مسیری درست به حرکت افتاده، گرچه نیاز به اصلاح مداوم طی مسیر دارد.

چنان که پیش بینی کرده بودم، آمریکا دارد به شکل عجیبی اعتبارش را نزد متحدان دیرینه اش از کف می دهد. این یک درس مهم در عرصه رهبری است که وقتی با متحدان تان در مسیری حرکت می کنید، می توانید انعطاف نشان داده و حتی وعده ها را به تأخیر نیز بیاندازید، ولی نمی توانید دبه در بیاورید و در آن صورت اعتبارتان را از دست می دید. و این کاری است که اوباما بدون آن که متوجه باشد، صورت داده و حالا دارد محصول کاشته خویش را درو می کند، که هرگز در حد بی اعتباری نزد ائتلاف سوریه نیست که کهن ترین متحدان آمریکا در خاورمیانه یک به یک از او فاصله می گیرند: اسرائیل، ترکیه و حالا عربستان. اعتبار آمریکا اکنون همچون کیک شلی شده که با سرعت دارد از هم وا می رود و اگر اوباما همچنان تماشاچی باقی بماند، تحقق می یابد. این اصلاً اتفاقی نیست و در حالی است که اینک آمریکا از موهبت تواناترین و خلاق ترین دیپلماسی اش، یعنی در زمان جان کری بهره می برد. اما مشکل آنجاست که شما با حرف و گفتگو تا مدتی می توانید دیگران را همراه سازید و پس از مدتی که وعده های تان را عملی نسازید و یا تصمیم دیگری برای فرار از وعده های داده شده بگیرید، جایگاه تان را از دست می دهید. از آنجایی که اوباما نشان داده به این تصمیمات کلیدی در منطقه چندان توجهی ندارد و بیشتر ترجیح می دهد تا به همان جایزه صلح نوبل اش بچسبد، بنابراین خودش بگردد تا تغییر رفتارهایی را که باید انجام دهد، بیابد.

اما گذشته از آمریکا سایر کشورهای منطقه باید بدانند چگونه بازی های درست شان را در خاورمیانه پی گیرند و دچار افراط و تفریط نشوند. نخست قطر که یک جابجایی قدرت را تجربه کرده هنوز در بسیاری از زمینه ها تغییرات عملی معناداری را به خصوص در سیاست های خارجی اش نشان نمی دهد. به خصوص در مصر و سپس در سطح مدیران شبکه الجزیره که به سیاست پنهان مظلوم نمایی اسلام گرایان تندرو ادامه می دهند. سپس ترکیه که نسبت به تهدید گروه های النصره و داعش و تکفیری ها تنها گذرگاه های مرزی اش را بسته است. این ها همان هایی هستند که برخی از مقامات حزب عدالت و توسعه در جلسات محرمانه شان، از ایشان به عنوان مسلمانان انقلابی نام برده بودند و توصیه کرده بودند که چون غرب می خواهد با آنان مبارزه کند، باید از ایشان حمایت کرد. صریح بگویم که هنوز خیلی مانده تا دریابید “یک من ماست چقدر کره دارد” که امیدوارم در ازای آن تاوان های بسیار سنگینی عاید مردم تان نشود! بستن مرز به هیچ وجه برای مقابله با اسلام گرایان تندرو و تروریست کافی نیست و باید تردد آنان زیر نظر گرفته شود و دستگیر شوند و هر نوع کمکی نیز به آنان قطع شود و کمک ها تنها به ارتش آزاد سوریه برسند. اردوغان در اقدامی درست، گامی به سوی اصلاحات در ترکیه برداشت، اما آن هنوز یک اتفاق تاریخی نیست، چون با آشتی ملی توأم نبوده است. همان جابجایی در حاکمیتی را که در مصر کودتا خواندید، آنقدر تعامل و درایت در پشت اش بود که با همه احزاب و گروه ها تعامل و تفاهم صورت گرفت و از البرادعی گرفته تا حزب سلفی النور با آن به توافق رسیدند و جملگی نیز به نشانه آن توافق ملی در اعلامیه ای که توسط نماینده ارتش خوانده شد، حضور داشتند (بماند که بعدها البرادعی به خاطر خشونت نیروهای امنیتی از آن جدا شد). اما شما در ترکیه اقدامی را که تنها خودتان تاریخی ذکر کردید و اصلاحات موردنظرتان را از رو خواندید و حتی یک نماینده از اپوزیسیون حضور نداشت که بتوان آن را آشتی ملی خواند (مصداق آن ضرب المثل که “خود گویی و خود خندی، عجب مرد هنرمندی”!). این اصلاحات را می گویند از بالا به پایین و غیرمشارکتی؛ یعنی دقیقاً همان اصلاحاتی که آتاتورک در زمان خودش انجام داد و اینک شما از منتقدان اش هستید. البته بسیاری از اقدامات اصلاحی او در آن زمان آنقدر اساسی تشخیص داده شد که هم الگوی بسیاری از کشورهای پیشرو خاورمیانه در آن زمان قرار گرفت و هم اینک نیز حتی پیشرو به نظر می رسد؛ از حقوق برابر زنان با مردان گرفته تا قانون اساسی مدرن تا تبدیل ترکیه از یک کشور ورشکسته سنتی به یکی از مدرن ترین و قدرتمندترین کشورهای خاورمیانه و منطقه. در حالی که اصلاحات شما بیشتر بر روی تغییر تعدادی از نامگذاری ها می چرخد که طبعاً با این وضع اصلاً قابل مقایسه با اصلاحات آتاتورک نیست. باب گفتگو را با اپوزیسیون باز کنید و هر نوع اصلاحات را با توافق آنان قطعی و مصوب سازید و گرنه اصلاحات تان به چشم نخواهد آمد، چه رسد به آشتی ملی منتهی گردد و درگیری ها از خیابانی تا چریکی شروع خواهند شد. یعنی همان هدفی که کشورهای منزوی منطقه از سنگ اندازی در راه آشتی بین دولت ترکیه با کردها دنبال می کنند، تأمین خواهد شد.

اقدام عربستان برای آن شوکی که شورای امنیت نیاز داشت، ضروری بود، اما نباید عربستان فرصتی را که عضویت در شورای امنیت در این برهه مهم زمانی در خاورمیانه در اختیارش قرار می دهد، از کف دهد. عضویت را بپذیرید و فعالانه اما حساب شده به بازیگران دیگر فشار بیاورید و مهمتر از همه اصلاحات و عفو محکومان را شروع کنید. مصر و به خصوص ارتش مصر هم چنان به روابط استراتژیک اش بدون کوچکترین تغییری با آمریکا ادامه می دهد و عملیات نظامی در صحرای سینا را گسترش و شدت بخشد. در این میان تنها کشوری که جدی تر از همه به اصلاحات روی آورده سودان است و گویا درست این زمان آمریکا یادش افتاده که عمرالبشیر را دستگیر کند!؟ با این گونه پاداش و تنبیه می خواهید انتظار رفتارهای مسئولانه از مقامات کشورهای منطقه داشته باشید؟

باری، بحرین از کارهای عجیب و غریب پرهیز کند و نزدیکی به اسرائیل را فراموش کند و ایران و اسرائیل به یک میزان خطرناک هستند، اگر نمی خواهید به سرنوشت شاه ایران دچار شوید که به اسرائیل اطمینان کرد و دیدیم چه بلایی سرش آوردند. همچون گذشته در ارتباط تنگاتنگ با عربستان باقی بمانید. تونس نیز تنها زمانی درهای کشورش را به روی گردشگران ایرانی باز کند که بتواند آنان را کاملاً زیر رصد نهادهای امنیتی قرار دهد و گرنه آن را فعلاً لغو کند. همان اولین تیمی که در زمان اخوانی ها از ایران به مصر رفته بود، هیچ یک توریست نبودند و تماماً یک تیم امنیتی بودند. حواس تان را جمع کنید، اگر نمی خواهید به سرنوشت عراقیانی دچار شوید که به رژیم ایران اطمینان کردند. سیاست های خاورمیانه ای ایران را اینک دولت ایران نمی گیرد که تغییر دولت تغییر به تغییر سیاست منتهی شود و این سپاه قدس، سرویس های امنیتی به اضافه چند روضه خوان هستند که پیرامون اش تصمیم می گیرند، گرچه توافقات و قراردادها را با شما دولت ایران می بندد. به عبارتی، شما با اشخاصی به توافق می رسید که تصمیم گیرنده و کننده کارها نیستند تا تغییراتی را نسبت به گذشته صورت دهند و انعطاف شما با هیچ انعطاف متقابل عملی از طرف رژیم ایران همراه نخواهد بود، چون تصمیم گیرندگان نیروهای سپاهی و امنیتی هستند. به مقامات ایرانی خواهید گفت “تا زمانی که” سیاست خارجی و سیاست منطقه ای شما از سپاه و نظامیان گرفته نشده و به دولت و دیپلمات ها محول نشود، از هر گونه توافقی معذوریم. برخلاف آنچه این روزها به نظر می رسد، منطقه دارد آبستن یک جنگ خطرناک می شود و تمام تلاش ما آن است که چنین نشود، اما اگر شد، رژیم ایران ترجیح می دهد که به هر قیمتی شده بقیه را نیز با خود غرق کند. این در حالی است که متأسفانه سپر دفاعی خلیج نیز هنوز کامل نشده است.

مطلب قبلیدفاع مشاور خامنه ای از مذاکره کنندگان اتمی ایران
مطلب بعدیتجمع وسیع اهوازی ها و دوستداران محیط زیست برای نجات رودخانه کارون
دکتر کاوه احمدی علی آبادی
دکتر کاوه‌ احمدی‌ علی‌آبادی‌ تاکنون تحصیلات دانشگاهی را در مقطع دکترای جامعه شناسی (Ph.D) با عنوان دانشجوی ممتاز از تگزاس و مقطع فوق‌ دکترای‌ (Post Doctoral of Philosophy) فلسفه‌ علم‌ به همراه گواهی "ارزیابی کمال" از دانشگاه‌ آبردین‌ (Aberdeen) در داکوتای‌ جنوبی‌ آمریکا به پایان رسانده و و اینک عضو هیئت علمی (ACADEMIC BOARD) دانشگاه آبردین (ABERDEEN) با رتبه پروفسوری (PROFESSORSHIP) است. ایشان موفق به دریافت درجه دانشمندی (scientist) در رشته فلسفه علم با رساله "روش شناسی علم و فلسفه" و انتخاب به عنوان دانشمند برجسته (Distinguished scientist) سال 2008 از طرف دانشگاه آبردین شدند. دارای 14 عنوان کتاب چاپ شده، 6 عنوان در نوبت چاپ، بیش از 45 پژوهش و مقاله علمی از کنفرانس ها و همایش های ملی و بین المللی و فراتر از 120 عنوان مقاله در نشریات کثیرالانتشار بوده و دارای 11 جایزه و لوح تقدیر و سپاس از جشنواره ها و مراکز علمی و آکادمی مختلف است. در حال حاضر ایشان عضو جامعه شناسان بدون مرز (Sociologists without borders (ss هستند.