قایق اسباب بازی که رودخانه زمان را طی کرد

0
285

باستان‌شناسان نروژی در حفاری اخیرشان در سایت ساحلی متعلق به عصر آهن ، موفق به کشف اقلامی از قرون وسطی شامل یک قایق اسباب‌بازی و تکه‌هایی از کفش‌های چرمی شده‌اند.

هزار سال پیش، برای دلایلی که هیچ وقت نخواهیم فهمید ساکنان یک مزرعه کوچک در ساحل نروژ مرکزی چشمه‌ای قدیمی را با خاک پر کردند.

شاید آب چشمه خشک شده بود یا دیگر قابل آشامیدن نبوده است اما وقتی که باستان‌شناسان چشمه قدیمی را پیدا کردند و در تابستان سال ۲۰۱۶ شروع به حفاری آن کردند با سورپرایزی غیرمنتظره روبه‌رو شدند: یک قایق اسباب‌بازی چوبی به دقت تراشیده‌شده با عرشه‌ای برافراشته مانند یک کشتی وایکینگ پرافتخار و روزنه‌ای در وسط آن که می‌تواند جای قرارگرفتن دکل باشد.

اولف فرانسان، باستان‌شناس موزه دانشگاه علم و تکنولوژی نروژ، در این باره می‌گوید: «این قایق اسباب‌بازی چیزهای زیادی درباره مردمی که در اینجا زندگی می‌کردند، بازگو می‌کند».

وی یکی از دو سرپرست پروژه حفاری «اورلند»، جایی که چشمه و قایق اسباب‌بازی کشف شد، است.

فرانسان در ادامه می‌افزاید: «اول از همه، این امر که وسیله‌ای مربوط به کودکان پیدا کنید چیز بسیار عادی است اما همچنین نشان‌دهنده این است که کودکان می‌توانستند در این مزرعه بازی کنند. این بدین معناست که بچه‌ها اجازه کار دیگری به جز کار در مزرعه و کمک کردن در کارهای مزرعه را داشته‌اند».

636241725656747089

مدلی از نار، نوعی کشتی باری که پهناورتر و کوتاه‌تر از یک کشتی جنگی وایکینگ بود

 

داستان یک مزرعه کوچک

کشف یک قایق اسباب‌بازی هزار ساله اسکاندیناوی اتفاق شایعی نیست اما آنقدر هم غیرمعمول نیست. در حقیقت، قایقی با قدمت و ساختار مشابه در سال ۱۹۰۰ در مرکز شهر تروندهایم کشف شد. آن هم وقتی که کارگران در حال کندن جاده مقابل آنچه امروزه کتابخانه عمومی تروندهایم نام دارد، بودند تا لوله‌های فاضلاب را نصب کنند.

اقلام کشف‌شده از این شهر شامل یک قاشق بزرگ، دستگیره‌های مختلف، میخ‌های چوبی و یک قایق کوچک بود. این قایق در موزه دانشگاه علم و فناوری نروژ به نمایش گذاشته شده است.

اما در قرون وسطی، تروندهایم به عنوان یک شهر و محل خرید و فروش شناخته می‌شد. شهری که در زمان وایکینگ‌ها تا سال ۱۲۱۷ پایتخت کشور بود. جمعیت رو به شد و ثروت حاصل از تجارت، تقریبا شرایطی را فراهم آورد که حداقل برخی از کودکان زمان و توان بازی کردن را داشته باشند که در نتیجه آن اسباب‌بازی‌هایی مانند این قایق‌ها ساخته شد.

636255201458125418

نمای کلی از محلی که قایق اسباب‌بازی و کفش پیدا شده است

هرچند به گفته اینگرید یستگارد، باستان‌شناسی که سرپرست پروژه حفاری اورلند است، قایق کشف‌شده در اورلند بسیار متفاوت از دیگر موارد است. وی اظهار می‌کند: «مزرعه قرون وسطایی اینجا فاصله زیادی با دریا دارد، محل قرارگیری این مزرعه استراتژیک نیست. مزارع دیگری در اورلند وجود دارند که در مکان بهتری قرار گرفته بودند».

بنابراین، اینطور به نظر می‌رسد که این مزرعه کوچک، ثروتمندترین مزرعه منطقه نبوده است. با این حال زندگی در این محل به قدر کافی خوب بوده تا شخصی وقت بگذارد و برای کودک خانواده یک قایق اسباب بازی چوبی بتراشد. و کودک هم وقت بازی با اسباب بازی را داشته است.

یک اسباب‌بازی جالب

به گفته فرانسان، قایق یکی از وسایل پیشرفته تکنولوژی قرون وسطی محسوب می‌شده است. وی می‌گوید: «در آن زمان، ساخت یک کشتی وایکینگ یا نار (نوعی کشتی) هم در تصور کودکان و هم به گمان بزرگسالان کار بسیار مهمی بوده است . ساخت و ساز آن بسیار تخصصی محسوب می‌شده است. اما این اسباب‌بازی یک قایق واقعی است. وقتی دارید برای یک بچه یک اسباب‌بازی می‌سازید مجبور نیستید خیلی به جزئیات بپردازید. هرکسی که این قایق را ساخته است هدفش این بوده که اسباب بازی حداکثر شباهت ممکن را به یک قایق داشته باشد».

«یک قایق اسباب‌بازی با شمایل واقع بینانه در آن زمان بسیار جالب توجه بوده است؛ درست مثل این که بچه‌های امروزی شیفته ماشین‌های مسابقه یا هواپیماها هستند و آنها را بسیار جالب توجه می‌دانند».

636241730552537628

قایق اسباب‌بازی کشف شده در سایت اورلند

از خلیج کوچک تا سرزمین خشک
از نظر باستان‌شناسان یکی از جالب‌ترین مسائل درباره پروژه اورلند، خود محل حفاری است. اورلند یک زمین مستطیلی شکل در ساحل بیرونی نروژ است که شبیه سر یک اسب آبی است که در حال جست زدن به سمت اقیانوس آرام است. اما این محل همیشه به این شکل نبوده است.

تصور کنید: در طی آخرین عصر یخ‌بندان، بیش از ۱۳ هزار سال پیش، کیلومترها یخ نروژ را پوشانده بود. وزن زیاد ورقه‌های یخ باعث پایین رفتن زمینی شد که روی آن قرار گرفته بود. پس از ناپدید شدن یخچال‌های طبیعی، زمین دوباره بالا آمد (یا دوباره به حالت اولیه خود بازگشت). این بازگشت مجدد باعث تغییرات زیادی در ساحل نروژ شد، به خصوص وقتی زمینی که قبلا یک جزیره محسوب می‌شد بالا آمد و قسمتی از زمین اصلی (یا منطقه‌ای که احتمالا زمانی یک خلیج کم عمق بوده و بعدها تبدیل به خشکی شده است) شد.

اورلند یکی از این مناطق است. حدودا ۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، در زمان عصر آهن، شبه جزیره دلپذیر اورلند بیشتر شبیه یک انگشت خمیده لاغر با خلیجی بزرگ در محوطه جنوبی‌اش بود. حالا آن خلیج تبدیل به خشکی شده و در فاصله دو کیلومتری ساحل قرار دارد.

این حفاری که مساحتی ۱۲۰ هزار کیلومتر مربع را پوشش داده است، بزرگ‌ترین حفاری باستان شناسی موزه دانشگاه علم و فناوری نروژ است. خاک حاصل خیز اورلند و موقعیت استراتژیک در نزدیکی دهانه آبدره تروندهایم نشان می‌دهد این منطقه برای هزار سال محل سکونت افراد بسیاری بوده است. بنابراین هیچ جای تعجبی نیست که در این حفاری گسترده شواهدی از هفت مزرعه در یک دوره ۱۵۰۰ ساله، از ۵۰۰ قبل از میلاد مسیح تا ۱۰۰۰ میلادی، کشف شده است.

مزارع اورلند مانند خوشه‌ای در کنار هم قرار گرفته‌اند و داستان منحصر بفردی از چگونگی تکامل کشاورزی و جوامع مزرعه‌داری در طی ۱۵۰۰ سال را بازگو می‌کند.

636255201461250427

یکی از کامل‌ترین کفش‌هایی که در سایت اورلند یافت شده است

کفشی از دوره سلطنت سنت اولاو

چشمه‌ای که قایق اسباب بازی در آن کشف شد، گنجینه‌های دیگری نیز در خود داشت، مانند تکه‌هایی از چرم در اندازه چهار کفش چرمی. به کمک سطح بالای آب‌های زیرزمینی در چشمه کفش‌ها و قایق چوبی جان سالم به در بردند. اگر هر کدام از این وسایل در منطقه خشک‌تری قرار می‌گرفت، به احتمال زیاد تجزیه می‌شدند و اثری از آنها باقی نمی‌ماند.

وقتی کفش‌ها برای اولین بار پیدا شدند، محققان گمان می‌کردند که آنها به دوره‌های زمانی اخیرتری تعلق دارند اما وقتی که اطلاعات تاریخ‌گذاری رادیو کربن به دست محققان رسید، همه شوکه شدند. چراکه کفش‌ها متعلق به دوره سلطنت «اولاو دن هلیگ»، شاه نروژ از سال ۱۰۱۵ تا ۱۰۲۸، است.

636241725738309065

یافتن این کفش‌ها که ظاهری شبیه به پوست گوزن، زیره چرمی و شکلی ساده دارند و قالب پا هستند، مدرکی است دال بر اینکه مزرعه‌داران آنقدر هم ثروتمند نبودند. فرانسان می‌گوید: «اینها، کفش‌های معمولی هستند، بیشتر مانند کفش‌های کار که هر روز پوشیده می‌شده‌اند».

یکی از چندین تکه از کفش‌های پیدا شده، قطعه‌ پاشنه‌ای از یک زیره بزرگ با سوراخی ساییده شده است. برش تمیز لبه جلویی قطعه پاشنه نشان دهنده این است که کفش فرسوده بوده و تعمیر شده است.

به گزارش آنا به نقل از Ancient Origins؛ اما تکه‌های کشف شده بیش از اندازه یک کفش کامل است و این بدین معناست که مزرعه‌داران آنقدر هم فقیر نبودند چراکه امکان این را داشتند که یک کفش کامل را بیرون بیندازند. این کفش متناسب با پای شخص خاصی برش خورده و فیت پای صاحبش بوده است اما احتمالا این کفش در نظر مردم امروزی نازک و لغزنده باشد. احتمالا مردمان آن دوره داخل کفش را با چمن پر می‌کردند و جوراب‌های پشمی کلفت به پا می‌کردند اما این کفش‌ها قطعا پا را گرم و خشک نگه نمی‌داشتند.