کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی روز شنبه ۱۲ مهر نسبت به تأخیر بانک مرکزی در تخصیص ارز لازم برای واردات دارو و واکسن هشدار داد و آن را مقدمه «فجایع انسانی» خواند. مقامات دولتی پیشتر نیز از تأثیر منفی فعال شدن مکانیسم ماشه بر فرآیند تأمین دارو سخن گفته بودند.
مکانیسم ماشه چه تأثیری دارد؟
مکانیسم ماشه (Snapback) سازوکاری مندرج در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل است که اجازه میدهد یکی از پنج عضو دائم، در صورت ادعای نقض تعهداتِ برجامی، کلیه تحریمهای پیشین را علیه جمهوری اسلامی بازگرداند. ایالات متحده مدعی است این ابزار را فعال کرده، اما اکثر اعضای برجام و ناظران بینالمللی مثل اتحادیه اروپا آن را فاقد وجاهت حقوقی میدانند. هر بار که این تهدید جدی میشود، تعاملات بانکی با ایران پیچیده و انتقال ارز برای واردات دارو، تجهیزات پزشکی و واکسن با اختلال مواجه میگردد.
پیامد برای صنعت داروسازی
ششم مهرماه، مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، تصریح کرد:
«مکانیسم ماشه حتماً بر روند تأمین دارو و صنعت داروسازی تأثیر خواهد داشت. شرکتهای وارداتی تحت تأثیر تحریمها نمیتوانند ارز را منتقل کنند و نمیتوان انتظار داشت در شرایط تحریم داروهای خاص بهطور کامل تأمین شود.»
انتقاد کمیسیون بهداشت از بانک مرکزی
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در واکنش به این اظهارات گفت:
«بانک مرکزی در تأمین ارز دارو تعلل میکند؛ گویا این ارز هم مانند تخصیص ارز به موبایل یا ماشین است. این عدم درک درست از اولویتهای سلامت کشور میتواند به فجایع انسانی منجر شود.»
او از بانک مرکزی خواست شفاف اعلام کند طی ماههای اخیر چه میزان ارز برای مواردی چون غذای سگ و گربه اختصاص یافته و چرا اولویت تأمین واکسن و دارو نادیده گرفته شده است.
پیامدهای بیتوجهی
در شرایطی که منابع ارزی کشور محدود و تقاضای بیماران به داروهای خاص و واکسنها افزایش یافته، تأخیر یا اولویتبندی نامناسب در تخصیص ارز میتواند جان انسانها را به خطر بیندازد. این وضع نهتنها سلامت عمومی را زیر سؤال میبرد، بلکه اعتماد جامعه پزشکی و بیماران را نیز متزلزل میکند. فقدان شفافیت در رویههای بانک مرکزی و نبود استراتژی مشخص برای مدیریت بحران دارویی، زنگ هشداری است که باید هرچه سریعتر به آن پاسخ داده شود.
منابع
–گزارش جلسه کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی (۱۲ مهر)
–سخنان مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو (۶ مهر)
–مصاحبه رسمی سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان
