فدراسیون فوتبال ایران در اقدامی بحثبرانگیز و قابل تأمل، تصمیم به تحریم مراسم قرعهکشی جامجهانی ۲۰۲۶ گرفته است. این تصمیم که به گزارش رسانههای داخلی با مصوبه هیأترئیسه فدراسیون اتخاذ شده، واکنشی به محدودیتهای ویزایی آمریکا برای مقامات جمهوری اسلامی عنوان شده است.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، وزارت امور خارجه آمریکا تنها برای چهار نفر از هیأت ایرانی شامل امیر قلعهنویی (سرمربی تیم ملی)، مهدی محمدنبی (سرپرست تیم) و دو مقام دیگر ویزا صادر کرده، اما مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، از دریافت ویزا محروم مانده است.
قرعهکشی مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است روز جمعه ۵ دسامبر (۱۴ آذر) در مرکز هنرهای نمایشی جاناف کندی واشینگتن دیسی برگزار شود. این دوره از مسابقات بهصورت مشترک در آمریکا، کانادا و مکزیک و برای نخستین بار با حضور ۴۸ تیم برگزار خواهد شد.
تصمیم فدراسیون فوتبال برای تحریم مراسم قرعهکشی از چند منظر قابل نقد است:
- ۱- اولویتبندی نادرست منافع
در شرایطی که حضور در مراسم قرعهکشی میتواند از جهات مختلف فنی و دیپلماتیک برای تیم ملی مفید باشد، تصمیم به تحریم کامل مراسم نشاندهنده ترجیح منافع شخصی و سازمانی بر منافع ملی است. حضور سرمربی و سرپرست تیم ملی در این مراسم میتوانست فرصتی برای رایزنیهای فنی، آشنایی با شرایط برگزاری مسابقات و تعامل با سایر تیمها فراهم کند. - ۲- بیتوجهی به جنبههای فنی و ورزشی
این تصمیم نشان میدهد که مسائل سیاسی همچنان بر جنبههای فنی و ورزشی سایه افکنده است. در حالی که کادر فنی تیم ملی میتوانستند در این مراسم حضور یابند، تحریم کامل مراسم، تیم ملی را از فرصتهای مهم محروم میکند. - ۳- عدم تفکیک دیپلماسی ورزشی از سیاست
فدراسیون فوتبال به جای بهرهگیری از ظرفیت دیپلماسی ورزشی برای کاهش تنشها، با این تصمیم عملاً به تشدید فضای تقابلی کمک کرده است. این در حالی است که دیپلماسی ورزشی میتواند پلی برای گفتگو و تعامل در شرایط تنشآلود باشد. - ۴- واکنش نامتناسب با شرایط
صدور ویزا برای سرمربی و سرپرست تیم ملی نشان میدهد که آمریکا تمایز قائل شدن بین مسائل ورزشی و سیاسی را پذیرفته است. در چنین شرایطی، تحریم کامل مراسم به جای استفاده از فرصت حضور کادر فنی، واکنشی نامتناسب به نظر میرسد.
این تصمیم میتواند پیامدهای منفی متعددی داشته باشد:
-محرومیت از اطلاعات دست اول: تیم ملی از دسترسی مستقیم به اطلاعات مربوط به شرایط برگزاری مسابقات، امکانات اقامتی و تمرینی محروم میشود.
-از دست دادن فرصتهای رایزنی: امکان رایزنی برای تعیین حریفان تدارکاتی و آشنایی با شرایط میزبانی از دست میرود.
-تأثیر روانی منفی: این تصمیم میتواند پیام نادرستی به بازیکنان و کادر فنی در خصوص اهمیت جنبههای فنی نسبت به مسائل سیاسی ارسال کند.
فدراسیون فوتبال میتوانست به جای تحریم کامل، گزینههای دیگری را در نظر بگیرد:
- -اعزام هیأت فنی: ارسال هیأتی متشکل از کادر فنی و کارشناسان ورزشی بدون حضور مقامات ارشد فدراسیون.
- -اعتراض دیپلماتیک همزمان با حضور: حضور در مراسم همراه با اعتراض رسمی به محدودیتهای اعمال شده.
- -درخواست از فیفا برای میانجیگری: استفاده از ظرفیت فیفا برای حل مشکل ویزا به جای تحریم یکجانبه.
در نهایت، این تصمیم فدراسیون فوتبال نشان میدهد که همچنان اولویتبندی درستی میان منافع ملی، ورزشی و مصالح سیاسی وجود ندارد و غلبه نگاه سیاسی بر جنبههای فنی و ورزشی، میتواند فرصتهای مهمی را از ورزش کشور سلب کند.
