اعدام روزبه وادی، دانشمند هستهای فارغالتحصیل دانشگاه صنعتی امیرکبیر به اتهام «همکاری با موساد» به دست مقامات قضایی جمهوری اسلامی، با واکنشهای گستردهای در رسانههای اجتماعی همراه شده است. روزبه وادی، دانشآموخته مقطع دکتری مهندسی هستهای با گرایش رآکتور، بامداد چهارشنبه ۱۵ مرداد به اتهام «جاسوسی و همکاری اطلاعاتی» با اسرائیل اعدام شد.
مقامات قضایی جمهوری اسلامی روز چهارشنبه اعلام کردند که روزبه وادی به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل و انتقال اطلاعات درباره دانشمند هستهای کشتهشده در جریان جنگ ۱۲ روزه» خردادماه با اسرائیل، اعدام شده است. در بیانیهای که در وبسایت رسمی قوه قضائیه، میزان، منتشر شد، بدون اشاره به زمان دقیق بازداشت و جزئیات روند دادرسی ادعا شده است: «روزبه وادی… پس از طی مراحل قضایی و تایید حکم توسط دیوان عالی کشور اعدام شد.»
میزان اعلام کرد که وادی در یکی از «سازمانهای کلیدی و حساس» جمهوری اسلامی مشغول به کار بوده و همین موقعیت به او امکان دسترسی به «اطلاعات طبقهبندیشده» را داده بود که پس از جذب اینترنتی توسط سازمان اطلاعاتی موساد اسرائیل، آنها را منتقل کرده است. روزبه وادی، ۴۰ ساله از متخصصان هستهای بود که در مرکز ایمنی هستهای و در پژوهشگاه علوم و فنون هستهای وابسته به سازمان انرژی اتمی ایران مشغول به کار بود. او در سال ۱۳۸۷ از دانشگاه زنجان در رشته مهندسی مکانیک با گرایش سیالات فارغالتحصیل شد و در مقطع کارشناسی ارشد به دانشگاه شهید بهشتی رفت و از سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹ در رشته مهندسی هستهای با گرایش طراحی راکتور تحصیل کرد. وادی در سال ۱۳۹۵ در رشته مهندسی هستهای در دانشگاه امیرکبیر دکترا گرفت.
در سوابق روزبه وادی مقاله مشترکی وجود دارد که او با احمد ذوالفقاری داریانی و عبدالحمید مینوچهر در حوزه کاربرد پرتوها نوشت و به هجدهمین کنفرانس هستهای ایران در اسفند ۱۳۹۰ ارائه کرد. ذوالفقاری و مینوچهر از جمله ۱۲ متخصص هستهای بودند که در جریان جنگ ۱۲ کشته شدند و برخی گزارشها نشان میدهد که وادی پس از این مقاله نیز ارتباطاتی دستکم با مینوچهر داشته است. حالا قوه قضاییه جمهوری اسلامی مدعی است که وادی «از طریق اینترنت جذب موساد شده بود و به منظور شرکت در دورههای آموزشی مرتبط با حوزه کاری خود به وین سفر کرده و بارها با ماموران موساد خارج از ایران دیدار کرده است.»
جمهوری اسلامی پس از جنگ وعده داده بود که افراد متهم به «همکاری با اسرائیل» را در دادگاههایی فوری محاکمه خواهد کرد و تا کنون چند اعدام در همین زمینه انجام داده است. روزبه وادی نخستین متخصص هستهای نیست که جمهوری اسلامی به اتهام جاسوسی اعدام میکند. ۹ سال پیش در چنین روزهایی، شهرام امیری، کارشناس فیزیک هستهای که خروجش از ایران و بازگشتش از آمریکا جنجالی شده بود نیز اعدام شد.
امیری، پژوهشگر رادیو ایزوتوپهای پزشکی در دانشگاه صنعتی مالک اشتر وابسته به وزارت دفاع بود که در سفر حج عمره به عربستان در خرداد ۱۳۸۸ برای مدتی ناپدید شد و پس از ۱۳ ماه چند ویدئو با سخنان متناقض از او منتشر شد. گفته میشد که او اطلاعاتی در مورد برنامه اتمی ایران داشته است. شهرام امیری در این ویدیوها گاه میگفت ربوده شده و گاه میگفت در حال ادامه تحصیل در آمریکا است و میخواهد پس از پایان تحصیلات به ایران بازگردد. مقامات جمهوری اسلامی نیز درباره شهرام امیری اظهارات متناقضی داشتند. آنها بعضا ادعای ربوده شدن توسط آمریکا را مطرح میکردند که ایالات متحده آن را تکذیب کرد. هیلاری کلینتون، وزیر خارجه وقت آمریکا در این زمینه گفت که امیری به میل خود به آمریکا سفر کرده و هر زمان بخواهد میتواند به ایران بازگردد.
در این بین ادعاهایی هم در زمینه فروش اطلاعات هستهای جمهوری اسلامی به سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا مطرح شد. امیری در نهایت دو روز بعد از مراجعه به دفتر حافظ منافع جمهوری در آمریکا در ۲۴ تیرماه ۱۳۸۹ به ایران بازگشت و با استقبال مقامات جمهوری اسلامی در فرودگاه مواجه شد. شهرام امیری سپس بازداشت شد و سرانجام در تاریخ ۱۳ مرداد سال ۱۳۹۵ به جرم «جاسوسی و فروش اطلاعات» اعدام شد.
در همین حال، نهادهای حقوق بشری بینالمللی بارها اعلام کردهاند که اغلب اعدامها در جمهوری اسلامی در پی برگزاری دادگاههایی غیرشفاف، غیرعادلانه و نمایشی، و بر اساس اعترافات اجباری تحت شکنجه انجام میشود. مقامات قضایی جمهوری اسلامی تنها در ماه گذشته میلادی، ژوئیه، دستکم ۱۱۰ تن را اعدام کردهاند و نهادهای حقوق بشری هشدار دادهاند که دستکم ۶۷ تن دیگر نیز در خطر اعدام هستند. وزارت امور خارجه ایالات متحده نیز با اشاره به خشونتهای مختلفی که جمهوری اسلامی بر مردم ایران تحمیل میکند، تأکید کرد که ایرانیان زیر «حاکمیت این رژیم» در امان نیستند.
اعدامهای نمایشی در جمهوری اسلامی بهویژه پس از انقلاب ۱۳۵۷ آغاز شد و بهدلیل شرایط سیاسی و اجتماعی خاص کشور، بهطور مداوم ادامه یافته است. در سالهای اولیه پس از انقلاب، اعدامها بهعنوان ابزاری برای سرکوب مخالفان سیاسی و تثبیت قدرت رژیم مورد استفاده قرار گرفت. اعدامهای دستهجمعی در سال ۶۷، که بهدنبال جنگ ایران و عراق و افزایش نارضایتیهای اجتماعی رخ داد، یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ جمهوری اسلامی است.
از آن زمان، رژیم بهطور مستمر از اعدام بهعنوان ابزاری برای کنترل جامعه و ایجاد ترس استفاده کرده است. نهادهای حقوق بشری، از جمله عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر، بارها به عدم شفافیت در روندهای قضایی و استفاده از اعترافات تحت شکنجه در محاکمات انتقاد کردهاند.
منابع:
-خبرگزاری میزان
-خبرنامه امیرکبیر
-صدای آمریکا
-وزارت امور خارجه ایالات متحده
-عفو بینالملل
-دیدهبان حقوق بشر
