دولت استرالیا روز پنجشنبه ششم آذر (۲۷ نوامبر) در اقدامی بیسابقه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر اساس اصلاح قانون کیفری دولتهای حامی تروریسم ۲۰۲۵، رسماً در فهرست حامیان دولتی تروریسم قرار داد. این نخستین بار است که از چارچوب جدید قانونی استرالیا برای اطلاق عنوان “تروریسم دولتی” به یک سازمان خارجی استفاده میشود.
مبنای این تصمیم به گزارش تفصیلی سازمان اطلاعات و امنیت استرالیا (ASIO) باز میگردد که در آن شواهد متقنی مبنی بر دخالت مستقیم سپاه پاسداران در دو حمله علیه مراکز یهودیان در سیدنی و ملبورن در سال ۲۰۲۴ ارائه شده است. مایک برجس، رئیس ASIO، در جلسه استماع کمیته امنیت ملی پارلمان استرالیا تصریح کرد: "شواهد انکارناپذیری در دست داریم که نشان میدهد این حملات با هدایت مستقیم نیروی قدس سپاه پاسداران برنامهریزی و اجرا شدهاند."
پنی وانگ، وزیر امور خارجه استرالیا، در بیانیهای رسمی اعلام کرد: “این تصمیم پس از بررسی دقیق شواهد و مشورت با متخصصان امنیتی و حقوقی اتخاذ شده است. دولت استرالیا به طور قاطع با تروریسم دولتی مقابله خواهد کرد و اجازه نمیدهد خاک این کشور به میدان عملیات نیروهای خارجی تبدیل شود.”
بر اساس قانون جدید کیفری دولتهای حامی تروریسم استرالیا، این تصمیم پیامدهای حقوقی گستردهای خواهد داشت:
- ۱. مجازاتهای سنگین: هرگونه همکاری مالی، لجستیکی یا اطلاعاتی با سپاه پاسداران میتواند به مجازاتهای سنگین تا ۲۵ سال حبس منجر شود.
- ۲. تحریمهای مالی: داراییهای مرتبط با سپاه در استرالیا مسدود خواهد شد و هرگونه تراکنش مالی با این نهاد ممنوع میگردد.
- ۳. محدودیتهای سفر: اعضای سپاه و وابستگان آنها امکان سفر به استرالیا را نخواهند داشت.
پروفسور بن سول، متخصص حقوق بینالملل دانشگاه سیدنی، در گفتگو با شبکه ABC استرالیا تأکید کرد: “این تصمیم از نظر حقوقی یک گام فراتر از تحریمهای معمول است و میتواند زمینهساز پیگرد قضایی افراد مرتبط با سپاه در دادگاههای استرالیا شود.”
این تصمیم در ادامه تنشهای فزاینده بین کانبرا و تهران صورت میگیرد. پیش از این در شهریورماه (سپتامبر ۲۰۲۴)، آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، با اشاره به نقش جمهوری اسلامی در حملات یهودستیزانه و آتش زدن اماکن متعلق به یهودیان در سیدنی و ملبورن، سفیر جمهوری اسلامی را از این کشور اخراج کرده بود.
بر اساس گزارش روزنامه “سیدنی مورنینگ هرالد”، پس از این اقدام، روابط دیپلماتیک دو کشور به پایینترین سطح خود در سه دهه اخیر رسیده است. استرالیا همچنین در ماه اکتبر ۲۰۲۴، تحریمهای هدفمندی را علیه ۱۲ مقام ارشد سپاه پاسداران اعمال کرد.
سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، این اقدام را “غیرسازنده و مبتنی بر اطلاعات نادرست” خواند و افزود: “دولت استرالیا با این تصمیم نسنجیده، عملاً در دام سیاستهای خصمانه رژیم صهیونیستی افتاده است.”
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا، از اقدام استرالیا استقبال کرد و آن را “گامی مهم در راستای مقابله با فعالیتهای بیثباتکننده سپاه پاسداران” توصیف نمود. دیوید کامرون، وزیر خارجه بریتانیا نیز در توییتی نوشت: “از تصمیم شجاعانه دوستانمان در استرالیا حمایت میکنیم.”
دکتر الینور واتسون، پژوهشگر ارشد انستیتو لووی استرالیا، در تحلیلی برای "استرالین فایننشال ریویو" نوشت: "این تصمیم نشاندهنده تغییر رویکرد استرالیا از دیپلماسی محتاطانه به موضعگیری صریحتر در قبال ایران است. کانبرا با این اقدام، خود را بیش از پیش با سیاستهای آمریکا و اسرائیل همسو کرده است."
این اقدام استرالیا میتواند الگویی برای سایر کشورهای متحد غرب باشد. این رسانه آلمانی در تحلیلی اختصاصی نوشت: “تصمیم استرالیا میتواند آغازگر موجی از اقدامات مشابه در کشورهای اروپایی باشد که تاکنون از تروریستی خواندن کل سپاه پاسداران خودداری کردهاند.”
بر اساس آمار اداره مهاجرت استرالیا، حدود ۸۰ هزار شهروند ایرانی-استرالیایی در این کشور زندگی میکنند. انجمن ایرانیان استرالیا در بیانیهای نگرانی خود را از احتمال افزایش نگاههای منفی به شهروندان ایرانیتبار ابراز کرده است.
دکتر شهرام اکبرزاده، رئیس انجمن ایرانیان استرالیا، در مصاحبه با SBS News گفت: “ما نگران هستیم که این تصمیم بر زندگی روزمره شهروندان ایرانی-استرالیایی که هیچ ارتباطی با سپاه پاسداران ندارند، تأثیر منفی بگذارد.”
تحلیلگران معتقدند این تصمیم میتواند به قطع کامل روابط دیپلماتیک بین دو کشور منجر شود. پروفسور آرون کانولی، کارشناس روابط بینالملل دانشگاه ملبورن، پیشبینی میکند: “با توجه به سابقه واکنشهای جمهوری اسلامی به اقدامات مشابه، احتمالاً شاهد اخراج دیپلماتهای استرالیا از تهران و کاهش بیشتر سطح روابط خواهیم بود.”
منابع:
۱. وزارت امور خارجه استرالیا
۲. سازمان اطلاعات و امنیت استرالیا (ASIO)
۳. سیدنی مورنینگ هرالد
۴. روزنامه استرالین
۵. شبکه خبری استرالیا (ABC)
۶. مؤسسه لووی
۷. خبرگزاری SBS
۸. استرالین فایننشال ریویو
۹. دویچهوله فارسی
