آیت الله طالقانی: در نظام اسلامی زندان سیاسی نخواهیم داشت! بزرگ ترین دستآورد انقلاب حذف زندان اوین است؛ بقلم دکتر اسکندر دلدم آیت الله طالقانی: در نظام اسلامی زندان سیاسی نخواهیم داشت! بزرگ ترین دستآورد انقلاب حذف زندان اوین است؛ بقلم دکتر اسکندر دلدم
به دلیل فجایعی که در زندان اوین به وقوع پیوسته بود یکی از اولین مراکز سرکوب و اختناق رژیم که در جریان انقلاب موردتهاجم... آیت الله طالقانی: در نظام اسلامی زندان سیاسی نخواهیم داشت! بزرگ ترین دستآورد انقلاب حذف زندان اوین است؛ بقلم دکتر اسکندر دلدم

به دلیل فجایعی که در زندان اوین به وقوع پیوسته بود یکی از اولین مراکز سرکوب و اختناق رژیم که در جریان انقلاب موردتهاجم مردم قرار گرفت مجموعه زندان اوین بود.
در دوران حکومت استبدادی و جابر محمدرضا پهلوی، ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) در تمامی شئون زندگی ایرانیان دخالت می‌کرد. اولین رئیس ساواک سپهبد تیمور بختیار، فردی قلدر و روان‌پریش بود که دوران کودکی و نوجوانی سختی را گذرانده و به همین سبب مجموعه‌ای از عقده‌های روحی و روانی بود.

21034581_1730319357273523_1649646226646979878_n

انتصاب وی به ریاست دستگاه سرکوب شاه به همین دلایل بود، زیرا مستشاران خارجی که ساواک را سازمان‌دهی کرده بودند به خوبی می‌دانستند فردی که دارای عواطف انسانی و سلامت روح و روان باشد حتی نمی‌تواند به یک گنجشک و یا یک گربه آسیب برساند، چه برسد به آنکه دست و پای مردم را بشکند و آن‌ها را روی تخت فلزی و چراغ پریموس زنده‌زنده بریان نماید! چنین فردی هم پرواضح است برای انتخاب همکارانش سراغ افرادی مردم‌آزار و دارای عقده‌های روحی و روانی می‌رود و آن‌ها را در سمت‌های تعقیب و مراقبت و خبرچینی و بازجویی از دستگیرشدگان قرار می‌دهد.

21370985_1735816723390453_1569938622596238196_n

ساواک (دستگاه سرکوب و پلیس خفیه شاه) تاب هیچ نوع مخالفت و اعتراضی را نداشت و نه‌تنها اعضای اپوزیسیون مسالمت‌جو نظیر اعضای نهضت آزادی و جبهه ملی را دستگیر و به کمیته مشترک ضدخرابکاری (در پشت ساختمان مرکزی شهربانی) منتقل و تحت شکنجه‌های وحشیانه قرار می‌داد، بلکه جوانان دانش‌آموز و دانشجو در سنین پایین را به خاطر داشتن یک جلد کتاب و خواندن یک جزوه به زندان اوین منتقل و به زندان‌های طویل‌المدت و سلول‌های انفرادی می‌انداخت.

در آن دوران سیاه که مردم بی‌گناه را شبانه در اوین به جوخه اعدام می‌سپردند و ساکنان ده اوین در نیمه‌های شب با صدای رگبار مسلسل عوامل رژیم از خواب شبانه می‌پریدند نام «زندان اوین» حتی بیشتر از نام «ساواک» لرزه بر اندام مردم می‌انداخت. بسیاری از دستگیری‌ها هم بی‌مورد و بر اساس پرونده‌سازی‌های واهی و کذب بود.

به دلیل فجایعی که در زندان اوین به وقوع پیوسته بود یکی از اولین مراکز سرکوب و اختناق رژیم که در جریان انقلاب موردتهاجم مردم قرار گرفت مجموعه زندان اوین بود که بخش‌هایی از آن، ازجمله بند معروف ۲۰۹ توسط اسرائیلی‌ها ساخته‌شده بود و هنوز هم به بند اسرائیلی‌‌ها معروف است.

اینجانب در نخستین ساعات سقوط زندان اوین و تسخیر آن توسط مردم همراه با مرحوم آیت‌الله سید محمود طالقانی، شهید کچویی و پدر رضایی‌ها به بازدید از دژ فروریخته اوین رفتم و از سلول‌های انفرادی و بندزنان و بخش‌های مختلف زندان و اتاق‌های بازجویی و دیوارهایی که هنوز آغشته به خون زندانی‌ها و شکنجه‌شده‌ها بود بازدید کردم.

شرح این بازدید را ۳۰ سال قبل در کتاب اسرار زندان اوین نوشته و منتشر کرده‌ام. همچنین در آن روز مصاحبه‌ای با مرحوم آیت‌الله سید محمود طالقانی انجام دادم که در هفته اول پیروزی انقلاب در مجله اطلاعات هفتگی به چاپ رسید و در کتاب وزین دوجلدی زندگی آیت‌الله طالقانی (شرکت انتشار) نیز نقل گردیده است. همچنین در دو جلد کتاب «زندگی و مبارزات آیت‌الله طالقانی» و «رحلت یا شهادت» آمده است. این روزها که به دلیل حوادث پس از انتخابات ۲۲ خرداد مجدداً نام زندان اوین بر سر زبان‌ها افتاده است، نقل بخش‌هایی از این مصاحبه تاریخی خالی از لطف نیست.

حضرت آیت‌الله طالقانی، در این لحظه که این کانون ظلم و ستم و مرکز شکنجه و قتل فروریخته است نظر شما در مورد زندان اوین چیست؟

واقعاً لحظه‌ای تاریخی است. رژیم جبار و قلدر پهلوی هر ندای مخالفی را در گلو خفه می‌کرد و مردم را به کوچک‌ترین بهانه‌ای به اینجا منتقل می‌کرد و تحت شکنجه‌های وحشیانه قرار می‌داد و چه بسیار جوانانی که روی پای خود وارد زندان می‌شدند و جنازه لت‌وپار شده آن‌ها با اتومبیل نعش‌کش از این کانون ظلم و ستم خارج می‌شد. مردم باید ارزش این انقلاب عظیم را بدانند که یکی از بزرگ‌ترین دستاورد‌هایش که الآن شاهدش هستیم فروپاشی زندان مخوف اوین است که در سلول‌های آن بسیاری از جوانان ما را به جرم آزاداندیشی و آزادیخواهی شکنجه و شهید کرده‌اند و اگر این دیوارها زبان داشتند چه فجایعی را برای ما تعریف می‌کردند. شاه و عوامل و اذنابش خود را صاحب مملکت و مالک‌الرقاب مردم و جان و مال و ناموس ملت می‌دانستند، درحالی‌که حکومتگران نوکر مردم و حقوق‌بگیر آن‌ها و درواقع مستخدم آن‌ها هستند و باید در خدمت منافع ملک و ملت باشند نه آنکه ملک و ملت را در خدمت منافع شخصی خود بگیرند. کسانی که در قدرت هستند اگر بر نفس خود مسلط نباشند قدرت چشم آن‌ها را کور می‌کند و کم‌کم از حقیقت دور می‌شوند و آن‌طور که تاریخ نشان داده است همین اعمال زور و قدرت سرکوبگرانه درنهایت وسیله سقوط آن‌ها می‌شود. در مورد شاه هم دیدیم که کم‌کم صف خود را از مردم جدا کرد و تصور کرد که ساواک و گارد شاهنشاهی و اطرافیانش قادر به حفظ قدرت و موقعیت او هستند. او مردم را به‌حساب نمی‌آورد و خودش را موجودی استثنایی و عقل کل می‌دانست که همگان باید از منویاتش پیروی کنند و تاب هیچ مخالفتی حتی مخالفت‌های غیرسیاسی را نداشت و من شخصاً به خاطر دارم بعضی کارشناسان اقتصادی را هم چون نظری خلاف نظریات اقتصادی او داشتند دستگیر و شکنجه کرد.

به نظر شما آینده این زندان چه خواهد شد و آیا ما در نظام جدید هم‌چنین زندان‌هایی خواهیم داشت؟

همه‌کسانی که امروز در صف اول انقلاب هستند از رهبر انقلاب، حضرت امام امت تا دیگران و این طلبه حقیر شلاق ساواک و ظلم ساواک و طعم زندان‌های رژیم استبدادی را چشیده‌اند و بهتر از هرکسی می‌دانند چه ظلمی به مردم و به‌ویژه جوانان این مرزوبوم رفته است. اسلام برای آزادی مردم آمده است و ما در اسلام از این چیزها (شکنجه و سلول انفرادی) نداریم و اصلاً در اسلام چیزی به نام زندان وجود ندارد. اگر کسی کاری خلاف قوانین مملکت و شرع انور اسلام انجام دهد مجازات آن معلوم است و در دادگاه عدل اسلام طبق قوانین اسلام که دارای روح عفو و بخشش است محاکمه و مجازات می‌شود. زندان از این نوع (زندان سیاسی) هم نخواهیم داشت زیرا در صورت استقرار اسلام ابراز عقیده و بیان آزاد است و مردم برای ابراز نظر و عقیده منعی ندارند. ما خواستار جامعه‌ای هستیم که حتی در آن اگر کسی طرفدار استقرار رژیم سلطنتی هم باشد بیاید و آزادانه حرفش را بزند. در هر جامعه‌ای که آزادی بیان و عقیده و امثالهم وجود داشته باشد مسلم است مخالفان به‌سوی خشونت هم نخواهند رفت و موردی پیش نخواهد آمد که دولت و مردم را در برابر هم قرار دهد. بنابراین جز موارد ضروری که باید متهمان جرائم بزرگ نظیر قتل تا قبل از برگزاری دادگاه مدتی را به‌اجبار در بازداشت باشند، که آن‌هم بسیار کوتاه خواهد بود. بازداشتگاهی نخواهیم داشت و با رسیدگی فوری در دادگاه عدل اسلامی زندان‌ها خالی خواهند شد و البته که از نوع زندان اوین (زندان سیاسی) نخواهیم داشت و انقلاب ما برای همین بود که فضای سیاسی باز شود و مردم بر سرنوشت خود حاکم باشند و در بیان عقاید خود آزاد باشند.

دکتر اسکندر دلدم

دکتر اسکندر دلدم

دانشگاه پهلوي شيراز دانشگاه بيروت دانشگاه شرق الاوسط دكتراي تاريخ سياسي، و درجه استادي ممتاز از دانشگاه شرق‌ الاوسط كارشناس و تحليل‌‌گر برجسته سياسي خاور نزديك و ميانه عضو انجمن نويسندگان جهان عرب عضو اتحاديه نويسندگان سوسياليست جهان رئیس موسسه مطالعات تاریخی آسیا - آفریقا سردبیر روزنامه بین المللی هرالد تریبون هنگ کنگ اخذ مدال انجمن قلم‌ روزنامه‌نگاران سوسياليست جهان در كنفرانس جهاني 1989 صوفيا ـ بلغارستان برنده اول نمايشگاه كتاب بيروت 2007 برنده مدال و ديپلم افتخار بهترين مقاله اجلاس راديونويسان اوراسيا از راديو مسكو 1960